36 Tam Kare Midir? Bir Sayının Peşine Düşen Fazla Düşünen Bir İzmirlinin Hikâyesi
Merhabalar! Catmedya olarak “36 tam kare midir” konusunda aklınızdaki soruları yanıtlamak için buradayız.
İzmir’de yaşamanın bazı yan etkileri vardır. Mesela yazın sıcağında “bugün hava biraz serin” diyebilirsin ama beş dakika sonra ter içinde kalırsın. Kordon’da yürürken hayatın anlamını sorgulayabilirsin, sonra bir anda midye dolmanın kaç kalori olduğunu düşünürken bulabilirsin kendini. Ben de 25 yaşında, arkadaş ortamında sürekli espri yapan ama gece yatağa girince gün içinde söylediğim bir cümleyi üç farklı açıdan analiz eden biriyim.
Yani dışarıdan bakınca “Bu çocuk rahat ya” derler. İç dünyamda ise bazen bir sayı bile büyük bir araştırma konusu olabilir.
Mesela geçen gün arkadaşlarla otururken konu bir şekilde matematiğe geldi. Normal insanlarda nasıl oluyor bilmiyorum ama bizim masada sohbetin “hafta sonu nereye gidelim?” noktasından “acaba 36 tam kare midir?” noktasına gelmesi sadece birkaç dakika sürdü.
Arkadaşım kahvesinden bir yudum aldı ve sordu:
— 36 tam kare mi?
Masada kısa bir sessizlik oldu.
Ben de o an klasik ben hareketini yaptım. Cevabı bilsem bile önce beynimde küçük bir toplantı düzenledim.
“Bunu hemen söylersem fazla mı emin görünürüm? Bir saniye düşünürsem daha mı zeki dururum? Ya yanlış cevap verirsem?”
Beynim adeta İzmir trafiğinde kaybolmuş bir araç gibi sağa sola dönerken aslında cevap çoktan önümdeydi.
Evet, 36 tam karedir.
Ama gelin bu basit görünen sayının neden böyle olduğunu biraz eğlenceli tarafından inceleyelim.
36 Tam Kare Midir? Cevabın Matematiksel Tarafı
Öncelikle konunun ciddi kısmına bakalım. Bir sayının tam kare olması için, başka bir doğal sayının kendisiyle çarpılması sonucu elde edilmesi gerekir.
Yani:
6 x 6 = 36
Bu kadar basit.
36 sayısı, 6’nın karesidir. Matematik dilinde bunu:
6² = 36
şeklinde gösteririz.
Dolayısıyla “36 tam kare midir?” sorusunun cevabı kesin olarak evettir.
Fakat benim gibi bazı insanlar için mesele sadece cevabı bulmak değildir. Cevabı bulduktan sonra nedenini düşünür, sonra bunu neden düşündüğünü düşünür, sonra da “Ben neden bu kadar çok düşünüyorum?” diye yeni bir düşünce başlatırsın.
Beynim bazen kendi kendine toplantı yapan bir apartman yönetimi gibi. Herkes konuşuyor ama karar çıkması uzun sürüyor.
Bir Sayının Karesi Olmak Neden Bu Kadar Önemli?
Tam kare kavramı aslında matematiğin en düzenli köşelerinden biridir. Sayılar arasında gizli bir uyum vardır. Bazıları kendini tekrar eder, bazıları özel bir yere sahiptir.
1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81 ve 100 gibi sayılar tam kare sayılardır.
Bunu günlük hayattan düşünürsek daha eğlenceli hale gelir.
Mesela arkadaş grubumuzda herkesin bir yeri vardır. Biri sürekli espri yapar, biri her şeyi planlar, biri geç kalır, biri de “Ben 5 dakikaya oradayım” deyip 45 dakika sonra gelir.
Tam kare sayılar da biraz böyle. Kendilerine ait özel bir düzenleri vardır.
36 ise bu grubun düzenli, planlı, dakik karakteridir.
Ben ise muhtemelen grupta 37’yim.
Neden mi?
Çünkü 36’nın hemen yanındayım ama tam kare değilim. Her zaman özel olmaya çalışan ama matematik tarafından “Biraz sakin ol” denilen sayı gibi.
36 Sayısının Günlük Hayattaki Komik Karşılıkları
Benzer Konular: Japon Denizi iç deniz midir ?
Matematik bazen çok uzak bir konu gibi görünür. Ama aslında hayatın içinde sürekli karşımıza çıkar.
Mesela evde 36 tane eşyanız olduğunu düşünün.
Bunu fark ettiğiniz anda iki farklı insan tipi ortaya çıkar.
Birinci tip:
— Aa, evimde 36 eşya varmış.
Der ve hayatına devam eder.
İkinci tip benim gibi biridir:
— Dur bakalım… 36 neden burada? Bunun bir anlamı var mı? Acaba 36 sayısını daha önce nerelerde gördüm?
Sonra kendimi eski telefon numaralarını, otobüs hatlarını ve çocukluk anılarını düşünürken bulurum.
Arkadaşım geçenlerde bana:
— Sen bir sayıyı bile dramatize ediyorsun.
dedi.
Haklı olabilir.
Ama kabul edelim, herkesin küçük gariplikleri vardır. Kimi sürekli anahtarını kaybeder, kimi mesaj attıktan sonra “Acaba yanlış mı anlaşıldım?” diye düşünür. Benimki de sayıların karakter analizini yapmak.
İzmir’de Bir Kahve Sohbetinde 36 Meselesi
İzmir’de arkadaşlarla oturup sohbet ederken konuların nereden nereye gideceğini tahmin etmek mümkün değildir.
Bir dakika önce deniz kenarında oturup yaz tatilinden bahsedersiniz.
Sonra biri:
— Bu arada 36 tam kare midir?
diye ortaya bir soru atar.
Masadaki herkes önce güler.
Çünkü kimse böyle bir soruyu beklemez.
Ama sonra herkes cevap aramaya başlar.
— Bence değildir.
— Yok ya olabilir.
— Telefonu çıkarıp bakmayalım, ayıp olur.
Bu son cümle özellikle komik gelir. Çünkü herkes cebinde internet taşırken matematik sorusunu çözmeye çalışmak gurur meselesine dönüşür.
Ben de elimde kahveyle oturup düşünürüm:
“Bu soruyu çözmek aslında kendimize güven testi mi?”
Sonra fark ederim ki cevap gerçekten çok kolaydır.
6’nın karesi.
Bazen hayat da böyle. Büyük görünen bazı soruların cevabı aslında çok yakındadır.
Çocuklukta Öğrendiğimiz Ama Sonra Unuttuğumuz Şeyler
Matematik derslerinde tam kareleri öğrenirken çoğumuz bunun ileride karşımıza çıkacağını düşünmezdik.
O zamanlar daha çok şu düşünce vardı:
“Bunu neden öğreniyorum?”
Ama yıllar sonra arkadaş ortamında, bir sohbet sırasında veya internette bir sorunun içinde karşımıza çıkabiliyor.
İşin güzel tarafı şu: Matematik sadece işlem yapmak değildir. Düşünme biçimidir.
Bir soruya bakıp çözüm aramak, farklı yollar denemek, hata yapınca yeniden başlamak hayatın her alanında işe yarar.
Tabii benim gibi fazla düşünen kişiler bazen bu işi biraz abartabilir.
Örneğin:
Normal insan:
“36 tam kareymiş.”
Ben:
“36 tam kare. Peki neden 6 ile eşleşiyor? Sayıların böyle özellikleri olması ne kadar ilginç. Acaba başka hangi sayılar böyle?”
Sonra yarım saat geçmiş olur.
36 Tam Kare Midir? Sorusunun Eğlenceli Özeti
Eğer hızlı bir cevap istiyorsanız:
Evet, 36 tam karedir.
Çünkü:
6 × 6 = 36
Bir sayının tam kare olması için başka bir sayının kendisiyle çarpılması gerekir ve 36 bu özelliğe sahiptir.
Ama işin eğlenceli tarafı, bazen küçücük bir soru bile bizi düşünmeye sevk eder.
Hayatta da böyle değil mi?
Bazen basit bir cümleyi günlerce düşünürüz.
Bazen bir mesajdaki noktayı bile analiz ederiz.
Bazen de bir sayı bize küçük bir merak kapısı açar.
Ben mesela hâlâ bazı eski konuşmalarımı düşünüyorum. “Acaba orada farklı bir şey söylesem ne olurdu?” diye kendime soruyorum.
Sonra aklıma 36 geliyor.
Ve diyorum ki:
“En azından bazı şeylerin cevabı net.”
6’nın karesi 36’dır.
Ne eksik ne fazla.
Sayıların İçindeki Küçük Eğlenceli Düzen
Belki de matematiğin güzel tarafı burada saklıdır. Sayılar sadece kuru semboller değildir. İçlerinde düzen, tekrar ve şaşırtıcı bağlantılar vardır.
36 tam kare midir? sorusu ilk bakışta küçük bir matematik sorusu gibi görünür. Ancak biraz dikkat edince aslında bize düşünmenin, merak etmenin ve öğrenmenin ne kadar keyifli olduğunu hatırlatır.
Bazen bir sayı üzerinden saatlerce konuşabiliriz. Bazen de sadece birkaç saniyede cevabı bulabiliriz.
Önemli olan sadece sonucu bilmek değil, o sonuca giderken merak duygusunu kaybetmemektir.
Çünkü hayat biraz matematik gibidir.
Bazı şeyler karmaşık görünür, bazıları kolaydır. Bazı cevaplar hemen çıkar, bazıları zaman ister.
Ama arada bir durup küçük sorular sormak güzeldir.
Mesela:
36 tam kare midir?
Evet.
Peki bunu bilmek neden hoşumuza gider?
Çünkü bazen en küçük cevaplar bile büyük bir gülümseme bırakabilir.
Catmedya okurlarıyla “36 tam kare midir” konusunu paylaşmak gerçekten güzeldi. Bir sonraki yazımızda görüşmek üzere!