Kanunievvel Ne Demek? — Romantik Nostalji mi, Bilgi Kirliliği mi? Peşin söyleyeyim: “Kanunievvel” demek Aralık demektir. Evet, evinizdeki duvarda asılı, şekil şukul Noel ışıklarıyla süslenen o Aralık. Ama mesele sadece bir ay adı değil; dilin, tarihin ve hatırlama biçimimizin ideolojik bir alan olduğunun canlı kanıtı. Benim iddiam şu: Kanunievvel gibi terimleri sorgusuz sualsiz kutsallaştırmak, tarih bilincini derinleştirmiyor; tam tersine, kullanışlı bilgiyle süslenmiş bir sis perdesi yaratıyor. Bu kadar net. Kanunievvel (Kânun-ı Evvel), Osmanlı-Türkçe metinlerde “Aralık” ayının adıdır; kardeşi Kânun-ı Sânî ise “Ocak”tır. “Kanunievvel” Neden Bu Kadar Kafamızı Karıştırıyor? Çünkü takvim bir zaman çizelgesi değil, bir hafıza rejimidir. Osmanlı bürokrasisi yüzyıllar…
12 YorumEtiket: bir
🙈 Ne Anlama Gelir? Utancın, Masumiyetin ve Dijital Sessizliğin Tarihsel Yolculuğu Bir tarihçi olarak geçmişe dönüp baktığımda, insanların duygularını ifade etme biçimlerinin her çağda değiştiğini ama özünde hep aynı kaldığını görürüm. Kelimeler, jestler, semboller ve bugünse emojiler… Hepsi bir iletişim biçiminin evrimidir. Bu bağlamda “🙈” yani “gözlerini kapatan maymun” emojisi, sadece dijital bir ifade değil; insanlık tarihinin utanma, saklanma ve masumiyet duygularıyla örülü uzun bir hikâyenin modern temsilidir. Tarihsel Arka Plan: Üç Bilge Maymunun Doğuşu 🙈 emojisi aslında köklerini Japon kültüründen alır. 17. yüzyılda Nikko Tōshō-gū Tapınağı’nda yer alan üç bilge maymun kabartmasından doğmuştur. Bu üç maymun; 🙈 “kötülüğü görme”,…
14 YorumÖğrencileri Güdüleme Ne Demek? Tarihin Işığında Bir Eğitim Yolculuğu Geçmişin İzinde: İnsan Merakının Kökleri Bir tarihçi olarak geçmişi anlamak, bugünün karmaşık yapısını çözmenin en güçlü yollarından biridir. Güdüleme kavramı da tıpkı toplumların evrimi gibi insanlık tarihinin derinlerinde kök salmıştır. Antik Yunan’da Aristoteles’in “öğrenme doğası gereği insana zevklidir” sözü, öğrencilerin içsel motivasyonunun ne kadar erken fark edildiğini gösterir. O dönemlerde eğitimin amacı sadece bilgi aktarmak değil, bireyin potansiyelini ortaya çıkarmaktı. Orta Çağ’a gelindiğinde, eğitimin merkezine dini otorite yerleşti. Öğrenme bir görevdi, içsel bir merakın değil, dışsal bir zorunluluğun sonucuydu. Bu dönemde güdü dış kaynaklardan — otorite, korku veya toplumsal baskıdan —…
8 YorumYapmış Olmak İçin Yapmak Ne Demek? Eylemin Boşluğu Üzerine Felsefi Bir Düşünce Bir filozofun gözünden bakıldığında, “yapmış olmak için yapmak” ifadesi yalnızca bir alışkanlığı değil, modern insanın varoluşsal bunalımını dile getirir. Eylem artık bir amaç değil, kendi gölgesine dönüşmüş bir zorunluluktur. İnsan üretir, çalışır, paylaşır — ama nedenini unutmuştur. Bu yazı, “yapmanın anlamı” sorusunu etik, epistemoloji ve ontoloji eksenlerinde tartışarak, eylemin değeri ile boşluğun sınırında bir yolculuğa çıkarıyor. Eylemin Ahlakı: Etik Perspektiften Yapmak Etik bakış açısından “yapmış olmak için yapmak”, niyetten kopmuş bir eylemdir. İyi bir eylem, yalnızca sonucu değil, niyetiyle de anlam kazanır. Kant’ın “iyi irade” kavramı burada yankılanır:…
8 YorumSpotify Şu An Ne Dinliyor? Felsefi bir bakış açısıyla dünyayı incelemeye başladığınızda, hemen hemen her şeyin anlamını sorgulamaya başlarsınız. Kimlik, bilinç, özgürlük gibi derin kavramların ötesinde, bugünün dijital dünyasında insanlar neyi tercih eder, neyi dinler ya da izler? Birçok platform var, ancak müzik dinlemek, en evrensel deneyimlerden biridir. Spotify gibi dijital müzik akış servisleri, yalnızca müzik dinlemekten çok, kullanıcıların kimliklerini inşa ettikleri, sosyal etkileşimde bulundukları ve hatta yaşam tarzlarını sergiledikleri bir alan haline gelmiştir. Peki, Spotify şu an ne dinliyor? Bu soruyu felsefi bir bakış açısıyla ele almak, hem etik hem epistemolojik hem de ontolojik bir tartışma alanı açar. Gelin,…
6 YorumGüle Güle Sana Ne Zaman Çıktı? Bir Ekonomistin Bakışıyla Ayrılığın Piyasa Dinamikleri Ekonomist için hayat, bir tercih denklemidir. Kaynaklar sınırlıdır; seçimlerse her zaman bir maliyet taşır. “Güle güle sana ne zaman çıktı?” gibi gündelik bir ifade, yüzeyde duygusal görünse de aslında derin bir ekonomik metafor barındırır. Çünkü ekonomi, yalnızca para ve üretimle ilgili değildir — aynı zamanda insan davranışlarını, fırsat maliyetlerini ve toplumsal refahın sınırlarını inceler. Bir ekonomistin gözünden bakarsak, bu ifade “piyasanın dengesi bozulduğunda ortaya çıkan duygusal enflasyonun” bir yansıması gibidir. Yani, bir değer kaybı yaşandığında — ister duygusal ister finansal olsun — insanlar bunu bir “gidiş” olarak algılar.…
14 YorumGoogle Hesabım Açık mı? Bilimsel Merakla Dijital Güvenliğe Yaklaşmak Teknolojiyle iç içe yaşadığımız bir çağda hepimizin aklını kurcalayan bazı küçük ama önemli sorular vardır. Onlardan biri de şu: “Google hesabım açık mı?” Belki bu soruyu bir arkadaşının bilgisayarını kullanırken düşündün, belki halka açık bir Wi-Fi’ye bağlandığında aklına geldi. Aslında bu merak, sadece basit bir güvenlik kontrolü değil; dijital dünyada kimliğimizi, verilerimizi ve kişisel sınırlarımızı korumanın temel taşlarından biridir. Giriş: Dijital Kimliğin Bilimsel Yolculuğu İnternet çağında hepimiz birer dijital varlığa dönüştük. E-posta adreslerimiz, arama geçmişimiz, bulut depolama alanlarımız… Hepsi dijital kimliğimizin parçaları. Peki, bu kimliklere ulaşmak bu kadar kolayken onları korumak…
3 YorumAğaç Budama Testeresi Kaç Para? Bütçeyi Dal Dal Budayan Rehber “Bahçeye bir dal atayım” dediniz, sonra bir baktınız elinizde metrelerce uzayan dallar, gölge yapmayan ağaçlar ve komşunun camına uzanan isyankâr bir incir kolu… Tam da bu noktada hayatınıza yeni bir kahraman girmeli: ağaç budama testeresi. Ama işte orada da milyon dolarlık soru devreye giriyor: “Kaç para bu meret?” Hazırsanız birlikte fiyatları, mantıkları, erkeklerin stratejik hesaplarını ve kadınların ilişki odaklı yaklaşımlarını mizahi bir gözle masaya yatırıyoruz. Çünkü testere alırken bile evde mini bir “ekonomi zirvesi” yaşanır! Bir Dalın Bedeli: Budama Testeresi Neden Gerekli? Önce şu soruyu netleştirelim: “Elimle kırarım ben o…
2 YorumGörme Engelliler Nasıl Yazar? Toplum, Cinsiyet ve Duyular Arasında Bir Sosyolojik Yolculuk Toplumsal yapılar ile bireysel deneyimler arasındaki ilişki, her zaman beni en çok düşündüren konulardan biri olmuştur. Görme engelli bireylerin yazma pratiklerine bakmak, aslında yalnızca “nasıl yazarlar?” sorusuna cevap aramak değildir; aynı zamanda toplumun bilgiye, iletişime ve beden farklılıklarına nasıl anlam yüklediğini de sorgulamaktır. Çünkü yazmak, yalnızca harfleri bir araya getirmek değil, kendini dünyaya ifade etmenin en insani yollarından biridir. Bu noktada görme engelli bir bireyin yazısı, toplumun “normal” kabul ettiği sınırların ötesine geçen bir direniş biçimine dönüşür. Toplumsal Normların Yazıya Yansıması Toplum, bedensel farklılıkları tanımlarken “eksiklik” ve “tamlık”…
10 YorumGufran Allah’ın İsmi mi? Felsefi Bir Sorgulama Bir filozofun bakış açısından, kelimelerin kökenine ve anlamına dair düşünmek yalnızca dilsel bir egzersiz değil; hakikatin sınırlarını keşfetme girişimidir. “Gufran” kelimesi, yüzeyde “bağışlanma” anlamına gelir. Ancak bu kelimenin derinlerinde, insanın Tanrı’yla ve kendisiyle kurduğu ahlaki, ontolojik ve epistemolojik ilişkilerin karmaşık bir ağı gizlidir. Peki, Gufran Allah’ın ismi midir, yoksa O’nun bir sıfatının tecellisi midir? Bu soru, yalnızca teolojik bir tartışma değil, aynı zamanda insanın anlam arayışını merkezine alan felsefi bir problemdir. Etik Perspektiften Gufran: Bağışlamanın Ahlakı Etik açıdan bakıldığında, Gufran kavramı Tanrı’nın affediciliğiyle ilgilidir. Ancak bu affedicilik, salt bir merhamet eylemi değil, adaletle…
6 Yorum