Bihruz Bey alafranga mı ?

Bihruz Bey Alafranga mı? Bir Felsefi İnceleme

Gerçeklik ve varlık, sürekli bir değişim ve dönüşüm içinde şekillenir. Her birey, yaşadığı toplumun normlarına, değerlerine ve kültürel yapılarına bağlı olarak kendini inşa eder. Bihruz Bey, Tanzimat dönemi Türk edebiyatının önemli karakterlerinden biri olarak, bu dönüşümün sembolü haline gelir. Peki, Bihruz Bey gerçekten “alafranga” mıdır, yoksa bu sadece dışsal bir taklitten mi ibarettir? Bu soruya cevap ararken, etik, epistemolojik ve ontolojik düzeyde derinlemesine bir tartışmaya girmemiz gerektiğini düşünüyorum.

Etik Perspektiften: Bihruz Bey’in Kimliği ve Toplumsal Değerler

Bir insan, toplumunun değer yargılarıyla şekillenir. Bihruz Bey’in alafranga olma arzusunu anlamak için öncelikle onun etik bağlamdaki kimliğine bakmalıyız. Alafranga, Batılı değerleri ve yaşam biçimlerini benimsemek anlamına gelir, ancak bu dışsal bir taklitten öteye gitmezse, derin bir etik sorunsal ortaya çıkar. Bihruz Bey, Batı’nın değerlerini içselleştirmek yerine, sadece bir maskeye bürünür. Bu durumu, Hegel’in “özgürlük” anlayışına benzer bir şekilde değerlendirebiliriz. Hegel’e göre, özgürlük, dışsal dünyanın değerlerini kabul etmekten değil, bireyin içsel varlıkla uyum içinde bir yaşam sürmesinden doğar.

Bihruz Bey, toplumun ona dayattığı Batılı yaşam biçimlerini dışarıdan kabul ederken, bu değerlerle içsel bir bağ kurmamaktadır. O, Batılı bir yaşam tarzını sadece bir kimlik gösterisi olarak benimser. Bu durum, etik açıdan, Bihruz Bey’in gerçek bir içsel dönüşümden çok, toplumsal beklentilerin bir yansıması olarak görülebilir. Bihruz Bey’in alafranga olma çabası, etik bir anlamda sahte bir özgürlük arayışı olarak da okunabilir.

Epistemoloji Perspektifinden: Bilgi ve Gerçeklik Algısı

Bir birey, dünyayı nasıl algılar ve bu algı nasıl bilgiye dönüşür? Bihruz Bey’in alafranga olma arzusunu epistemolojik açıdan incelerken, onun Batılı bilgi ve kültür biçimlerine duyduğu hayranlıkla şekillenen bir dünyayı algılama biçimine bakmamız gerekir. Batılı yaşam biçimleri ve düşünce yapıları, Bihruz Bey için bir bilgi kaynağıdır. Ancak bu bilgi, gerçek bir kavrayıştan ziyade, yüzeysel bir algıya dayanır. Bihruz Bey, Batılı bilgiyi, doğrudan deneyimlemek ve derinlemesine anlamak yerine, sadece dışarıdan gözlemlerle kabul eder.

Epistemolojik açıdan bu durum, bilgiye nasıl yaklaşıldığının önemini vurgular. Bihruz Bey’in Batı’ya duyduğu hayranlık, yüzeysel bir bilgiye dayanır. O, Batı’yı sadece bir simge olarak kabul eder, ancak bu simgeyi içselleştiremez. Bilgi, Bihruz Bey için bir gösteriş aracına dönüşür. Bu noktada, Edmund Husserl’in fenomenolojik yaklaşımını hatırlayabiliriz. Husserl, bireyin dünya ile ilişkisini, algılama biçimi üzerinden anlamaya çalışır. Bihruz Bey’in alafranga olma çabası, bir tür algısal yanılsamadır ve bu yanılsama, Batı’nın kültürüne dair gerçek bir anlayışa yol açmaz.

Ontolojik Perspektiften: Kimlik ve Varoluş

Bir insanın varlık biçimi, onun kimliğini ve dünyadaki yerini nasıl belirler? Ontolojik açıdan, Bihruz Bey’in kimliği, onun varlık biçimiyle doğrudan ilişkilidir. Bihruz Bey, Batılı yaşam biçimini ve değerleri dışsal bir kimlik olarak kabul ederken, aslında kendi öz varlığından yabancılaşmaktadır. Sartre’ın varlık ve yokluk üzerine düşündüğü gibi, bireyin özü, onun varlık içinde oluşturduğu anlamdan doğar. Ancak Bihruz Bey, Batı’ya ait olan bu kimliği içselleştiremeyerek, kendi varlık anlamını bir başkasının değerleriyle doldurur.

Bihruz Bey’in varlık krizini, onun ontolojik bir bunalım olarak görmek mümkündür. Batılılaşma, yalnızca dışsal bir değişim değildir; aynı zamanda varoluşsal bir sorgulamanın da işaretidir. Bihruz Bey, gerçek kimliğini bulmak yerine, dışsal değerler üzerinden kimlik inşa etmeye çalışır. Oysa ki, bir insanın kimliği, bu tür dışsal etkileşimlerden çok, kendi içsel dünyasında şekillenir. Bu noktada, varoluşçu felsefenin önemli ismi Martin Heidegger’i hatırlayabiliriz. Heidegger, bireyin varlıkla olan ilişkisini, onun zaman ve mekân içinde kendisini nasıl inşa ettiğini tartışır. Bihruz Bey, alafranga yaşam biçimini dışarıdan bir maskeyle benimseyerek, kendi varoluşsal sürecini kaybeder.

Sonuç: Bihruz Bey’in Alafranga Olma Çabası ve İnsan Kimliği

Bihruz Bey’in alafranga olma çabası, dışsal bir taklitten öteye geçemez. Etik, epistemolojik ve ontolojik düzeyde baktığımızda, onun bu çabası, içsel bir dönüşüm değil, toplumsal normların ve kültürel değerlerin bir yansımasıdır. Bu yazının sonunda, şu felsefi soruyu sormak istiyorum: Bir insan, gerçekten “kimlik” kazanabilir mi, yoksa kimlik her zaman dışsal bir etkileşim ve toplumsal etkiyle şekillenir? Bihruz Bey’in alafranga olma çabası, bir yandan toplumsal baskılara karşı bir tepki olabilirken, diğer yandan bireysel kimlik arayışının bir yansıması olarak da okunabilir. Bu soruyu siz de yorumlar kısmında tartışarak, düşünsel bir yolculuğa çıkabilirsiniz.